Bài viết trước các bạn đã được giải đáp về việc Xuất hàng cho đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng có phải lập hoá đơn GTGT, phần này các bạn sẽ được hướng dẫn cách hạch toán hàng gửi đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng và khoản hoa hồng đại lý bán đúng giá được nhận theo Thông tư 99 và 133.
1. Bên cơ sở giao hàng cho đại lý:
- Khi xuất kho sản phẩm, hàng hoá giao cho các đại lý phải lập Phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý. Căn cứ vào phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý, ghi:
Nợ TK 157 - Hàng gửi đi bán
Có các TK 155, 156, ...
- Khi hàng hoá giao cho đại lý đã bán được, căn cứ vào Bảng kê hoá đơn bán ra của hàng hoá đã bán do các bên nhận đại lý hưởng hoa hồng lập gửi để doanh nghiệp phản ánh doanh thu bán hàng, ghi:
Nợ các TK 111, 112, 131,... (tổng giá thanh toán)
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) (nếu có).
- Đồng thời phản ánh giá vốn của hàng bán ra, ghi:
Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán
Có TK 157 - Hàng gửi đi bán.
- Số tiền hoa hồng mà DN phải trả cho đại lý hưởng hoa hồng, ghi:
Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng (theo Thông tư 99)
Nợ TK 6421 - Chi phí bán hàng (theo Thông tư 133)
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có)
Có các TK 111, 112, 131, …
2. Bên nhận hàng gửi bán (Bên đại lý bán đúng giá)
+/ Khi nhận hàng đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng, DN chủ động theo dõi và ghi chép thông tin về toàn bộ giá trị hàng hoá nhận bán đại lý trong phần thuyết minh Báo cáo tài chính.
+/ Khi hàng hoá nhận bán đại lý đã bán được:
- Căn cứ vào Hoá đơn GTGT hoặc Hoá đơn bán hàng và các chứng từ liên quan, kế toán phản ánh số tiền bán hàng đại lý phải trả cho bên giao hàng, ghi:
Nợ các TK 111, 112, 131, ...
Có TK 331 - Phải trả cho người bán (tổng giá thanh toán).
Đồng thời doanh nghiệp theo dõi và ghi chép thông tin về hàng nhận bán đại lý đã xuất bán để trình bày trong thuyết minh Báo cáo tài chính.
- Định kỳ, khi xác định doanh thu hoa hồng bán hàng đại lý được hưởng, ghi:
Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (nếu có).
- Khi trả tiền bán hàng đại lý cho bên giao hàng, ghi:
Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán
Có các TK 111, 112.
3. Ví dụ về hạch toán hàng gửi bán đại lý hưởng hoa hồng:
Ví dụ: Năm 2026, Công ty kế toán Thiên Ưng xuất kho hàng hóa trị giá 50 triệu đồng, giá bán chưa có thuế GTGT là 60 triệu đồng, thuế GTGT 8%; Gửi bán đại lý hưởng hoa hồng 5% trên giá bán, thuế suất thuế GTGT của hoa hồng là 8%. Sau khi đại lý bán hết hàng thì đã trừ tiền hoa hồng của đại lý và thanh toán lại tiền hàng cho Thiên Ưng. Và cty Thiên Ưng áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 99.
=> Hạch toán các nghiệp vụ như sau:
+ Đối với bên Thiên Ưng
- Khi gửi hàng đi bán:
Nợ TK 157: 50.000.000
Có TK 156: 50.000.000
- Ghi nhận doanh thu dựa vào hóa đơn xuất cho đại lý:
Nợ TK 131: 64.800.000 (chi tiết cho đại lý)
Có TK 511: 60.000.000
Có TK 3331: 4.800.000
- Giá vốn hàng bán:
Nợ TK 632: 50.000.000
Có TK 157: 50.000.000
- Chi phí hoa hồng đại lý 5%:
Nợ TK 641: 3.000.000 (60.000.000*5%)
Nợ TK 1331: 240.000
Có TK 131: 3.240.000 (chi tiết cho đại lý)
- Khi nhận tiền trả từ đại lý sau khi đã bù trừ tiền hoa hồng:
Nợ TK 112: 61.560.000
Có TK 131: 61.560.000 (64.800.000 - 3.240.000) (chi tiết cho đại lý)
+ Đối với bên đại lý
- Khi bán được hàng:
Nợ TK 112: 64.800.000
Có TK 331: 64.800.000 (Thiên Ưng)
- Doanh thu hoa hồng được hưởng:
Nợ TK 331: 3.240.000 (Thiên Ưng)
Có TK 511: 3.000.000 (60.000.000*5%)
Có TK 3331: 240.000
- Khi trả tiền bán hàng cho Thiên Ưng:
Nợ TK 331: 61.560.000 (64.800.000 - 3.240.000) (Thiên Ưng)
Có TK 112: 61.560.000
Chúc các bạn thành công! Các bạn muốn học làm kế toán thực tế có thể tham gia: Khóa học kế toán thực hành thực tế tại Hà Nội
----------------------------------------------------------------
